Kargo ücreti nasıl belirlenir? Bölge, ağırlık ve tutar

Kargo ücreti, müşterinin sipariş kararını doğrudan etkiler. Baymard Institute'un yabancı büyük e-ticaret siteleri üzerinde yaptığı ürün sayfası çalışmasında katılımcıların %64'ü sepete eklemeden önce ürün sayfasında kargo ücreti aramış; aynı kuruluşun ödeme çalışmasında ise katılımcıların %55'i son üç ayda bir siparişi, ek maliyetlerin (çoğunlukla kargonun) yüksek olması nedeniyle yarım bıraktığını söylemiştir. Bu oranları Türkiye'ye birebir uygulamayın; ancak yönü açıktır: ücret adil, anlaşılır ve erken görünür olmalıdır.

Bu yazıda kargo ücretini hangi modellerle kurabileceğinizi, bölgelerin nasıl eşleştiğini, kademelerin nasıl hesaplandığını, ücretsiz kargo eşiğini ve yasal bilgilendirme yükümlülüklerini Sepetya Kargo Ayarları üzerinden anlatıyoruz.

Önce maliyetinizi bilin

Tarife kurmadan önce bir siparişi göndermenin size gerçekte neye mal olduğunu hesaplayın: kargo firmasının ücreti, ambalaj malzemesi, paketleme emeği ve varsa kapıda ödeme tahsilat bedeli. Sonra üç yoldan birini seçin: maliyeti müşteriye olduğu gibi yansıtmak, bir kısmını üstlenmek ya da kargoyu ücretsiz yapıp maliyeti ürün fiyatlarına dağıtmak. Hangisini seçerseniz seçin, müşterinin gördüğü ücretin nasıl oluştuğunu açıklayabilmeniz gerekir.

Dört tarife modeli

Kargo Ayarları'nda her ücret için bir fiyatlandırma türü seçersiniz:

Model	Nasıl çalışır?	Ne zaman uygun?	Dikkat edilecek
Sabit ücret	Her siparişe aynı ücret uygulanır.	Ürünleriniz benzer boyut ve ağırlıktaysa.	Ağır ya da hacimli siparişlerde maliyetin altında kalabilir.
Ağırlığa göre kademeli	Sepetin toplam ağırlığının girdiği kademenin ücreti uygulanır.	Ağırlığı değişken ürünler satıyorsanız.	Ürünlerde ağırlık girilmelidir; girilmeyen ürün 0 kg sayılır.
Sepet tutarına göre kademeli	Sepet tutarı arttıkça ücret düşer ya da sıfırlanır.	Ortalama sepet tutarını yükseltmek istiyorsanız.	Kademe sınırlarını gerçek maliyetinizle karşılaştırın.
Ücretsiz	Kargo ücreti yoktur; isterseniz en düşük sepet tutarı koşulu koyarsınız.	Kargoyu fiyatlara yedirdiyseniz ya da belirli bir bölgeye ücretsiz gönderiyorsanız.	Maliyet size aittir.

Türkiye'de kargo firmaları çoğunlukla desi (hacimsel ağırlık) üzerinden fiyatlar. Sepetya ağırlık kademelerini kilogram cinsinden ve gerçek ağırlığa göre kurar; desi hesabı yapmaz. Firmanız desi ile fiyatlıyorsa kademeleri, ürünlerinizin gerçek ağırlığına göre kendi ortalama maliyetinize en yakın olacak biçimde kurun; hacimli ürünlerde sepet tutarına göre kademeli ya da sabit bir ücret daha öngörülebilir olabilir.

Bölgeleri kurmak

Ücretler bir kargo bölgesine bağlıdır. "Kargo bölgesi ekle" dediğinizde bölgeye bir ad (yalnızca panelde görünür), teslimat türü (kargo ile gönderim ya da yerel teslimat) ve kapsam verirsiniz. Ülke zorunludur; il, ilçe ve posta kodu eklemezseniz bölge tüm ülkeyi kapsar. Bir adres birden çok bölgeye uyuyorsa en özel eşleşen bölge kullanılır: önce ilçe, sonra il, sonra posta kodu, en son ülke.

Örneğin "Türkiye" adlı ülke kapsamlı bir bölge ile "İstanbul" adlı il kapsamlı bir bölge tanımlarsanız İstanbul'daki adresler İstanbul bölgesinin ücretlerini, öteki adresler Türkiye bölgesinin ücretlerini görür. Bir bölgede etkin ücret yoksa o bölgedeki adreslere ödeme sayfasında teslimat seçeneği sunulmaz. Dikkat: yalnızca en özel eşleşen bölge değerlendirilir; İstanbul bölgesine ücret eklemeyi unutursanız İstanbul'daki adresler Türkiye bölgesinin ücretlerine düşmez, teslimat seçeneği hiç çıkmaz.

Aynı bölgeye birden fazla ücret ekleyebilirsiniz, örneğin "Standart" ve "Hızlı". Müşteri ödeme adımında "Kargo seçimi" bölümünde bunlardan birini seçer; sıralama ödeme sayfasındaki sıradır. Her ücret için müşteriye görünen ad ve açıklama, tahmini teslim süresi, en düşük ve en yüksek sepet tutarı ile en az ve en çok ağırlık koşulları ve kapıda ödemeye izin verip vermediği ayrı ayrı belirlenir. Kapıda ödeme tarafı için havale/EFT ve kapıda ödeme rehberine bakın.

Kademeleri hesaplamak: varsayımsal örnek

Kademeli ücretlerde her kademe, üst sınırına kadar olan sepetlere uygulanır ve üst sınır dahildir. Sınırı boş bırakılan kademe geri kalan her şeyi kapsar; yalnızca bir kademenin sınırı boş olabilir ve sınırlar birbirinden farklı olmalıdır.

Sepet ağırlığı	Örnek ücret
2 kg'a kadar	60 TL
5 kg'a kadar	85 TL
10 kg'a kadar	120 TL
Sınırsız (10 kg üstü)	180 TL

Bu tarifede 3,4 kg'lık bir sepet 85 TL öder: 2 kg'ı aşar, 5 kg'a kadar olan kademeye girer. Tam 5 kg'lık sepet de aynı kademededir.

Sepet tutarı	Örnek ücret
500 TL'ye kadar	60 TL
1.000 TL'ye kadar	30 TL
Sınırsız (1.000 TL üstü)	Ücretsiz

Burada 750 TL'lik sepet 30 TL öder; 1.000 TL'lik sepet de hâlâ 30 TL öder, 1.001 TL'lik sepet kargoyu ücretsiz alır. Kademe sınırlarını belirlerken sepetlerin sınırın hemen altında toplanıp toplanmadığına da bakın.

Kargo ücretlerini panelden kaydetmeden önce her ücret penceresindeki hızlı önizlemeyle örnek bir sepet tutarı ve ağırlığı deneyebilir, "Kargo ücretini test et" bağlantısıyla gerçek bir adres ve sepet için ödeme sayfasında çıkacak seçenekleri görebilirsiniz.

Ücretsiz kargo eşiği ve ilerleme çubuğu

Her ücrete "Ücretsiz kargo eşiği" ekleyebilirsiniz: sepet bu tutar veya üzerindeyse kargo ücretsizdir. Eşik, ürün indirimlerinden sonraki ara toplam üzerinden değerlendirilir. Sepet sayfasında mağazanın gerçek bir ücretsiz kargo eşiği varsa "Ücretsiz kargo için sepetinize ... tutarında daha ürün ekleyin" yazısı ve bir ilerleme çubuğu görünür; eşik aşılınca "Kargonuz ücretsiz!" yazar. Eşik ya da ücretsiz kargo kampanyası yoksa çubuk görünmez, yani sayaç uydurma değildir. Ücretsiz kargoyu zamanla sınırlı bir kampanya olarak sunmak isterseniz kampanya türlerinden "ücretsiz kargo"yu kullanabilirsiniz; ayrıntı için kampanya türleri rehberine bakın.

Eşiği ortalama sepet tutarınızın biraz üzerinde seçmek müşteriyi bir ürün daha eklemeye teşvik edebilir. Eşik çok yüksekse çubuk motivasyon yerine vazgeçirme yaratabilir. Eşik belirlemeden önce ücretsiz kargonun size maliyetini hesaplayın.

Baymard'ın ürün sayfası çalışmasına göre ücretsiz kargo bilgisi yalnızca site genelindeki bir şeritte durursa kullanıcıların bir kısmı onu görmez; bilgiyi satın alma düğmesinin yakınında tekrarlamak daha etkilidir. Koşullu ücretsiz kargoyu "yıldızlı dipnot" yerine metnin içinde açıkça yazın: aynı çalışma, kargonun ücretsiz olmadığı ya da yalnızca gözden kaçması kolay koşullarla ücretsiz olduğu sayfalarda kullanıcıların ciddi biçimde hayal kırıklığına uğradığını ve çoğunun yıldızlı açıklamayı kaçırdığını belirtir.

Yasal bilgilendirme yükümlülükleri

• Ön bilgilendirmede kargo masrafı bulunmalı. Tüketiciye mal ya da hizmetin tüm vergiler dahil toplam fiyatı, varsa tüm nakliye ve teslim masrafları ile bunların önceden hesaplanamaması hâlinde ek masrafların ödenebileceği bilgisi verilir (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.5/1-d). Bu bilgilendirmeyi yapmazsanız tüketici ek masrafları karşılamakla yükümlü olmaz (m.5/3).
• Toplam bedel ödemeden önce görünmeli. Alıcının ödeyeceği toplam bedel, vergi ve teslimat masrafları dahil, ödeme bilgileri girilmeden önce açıkça görülmelidir (Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik m.8).
• Reklamlarda teslimat gideri bildirilmeli. Teslimattan doğan ve tüketicinin ödeyeceği giderlerin tutarı, belirli değilse hesaplanma yöntemi bildirilir (Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği m.13/5).
• Teslim süresini tutun. Ön bilgilendirme, reklamlarda taahhüt edilen süreyle uyumlu bir teslim süresini içermelidir; mal satışlarında teslim süresi, özel üretim mallar hariç, hiçbir hâlde otuz günü geçemez (m.5/1-f, m.16). Sepetya her ücrete yazdığınız tahmini teslim süresini ödeme adımında, ön bilgilendirme formunda ve sipariş e-postasında gösterir; süreyi tutabileceğiniz bir değere ayarlayın.

Sepetya sepet sayfasında kargo satırı, bir kargo seçeneği seçilene kadar "Ödeme adımında hesaplanır" yazar; ücret ödeme adımında görünür. Müşterinin ücreti erken görebilmesi için kargo ücretini ve ücretsiz kargo eşiğini ürün açıklamanızda, kargo ve teslimat sayfanızda ve duyuru çubuğunda da yazın; ürün sayfası kontrol listesi bu alanları ayrıca ele alır. Fiyatları vergi dahil girdiyseniz kargo ücretleri de vergi dahil kabul edilir; kargo ücretinin vergi sınıfını Kargo Ayarları'ndaki "Kargo ücreti ve vergi" bölümünden seçersiniz.

Panelde adım adım

1. Online Mağaza › Kargo Ayarları sayfasını açın ve "Kargo bölgesi ekle" ile ilk bölgenizi oluşturun (örneğin ülke geneli).
2. Bölgeyi kaydedin, sonra ücret ekleyin. Ücretler tutarları ana para biriminizde alır; başka para birimindeki sepetlerde kurla çevrilir.
3. Fiyatlandırma türünü seçin: sabit ücret, ücretsiz, ağırlığa göre ya da sepet tutarına göre kademeli.
4. Koşulları ve ücretsiz kargo eşiğini girin. Ürünlerde ağırlık girili olduğundan emin olun.
5. Tahmini teslim süresini yazın (dakika, saat ya da gün) ve istiyorsanız bir kargo firması seçin; firma seçimi siparişlerde takip bağlantısı üretmek için kullanılır.
6. Test edin. Hızlı önizlemeyi ve "Kargo ücretini test et" bağlantısını farklı adres ve sepetlerle deneyin, sonra bir test siparişi verin.

Sık yapılan hatalar

1. Bölgeye ücret eklememek. Ücretsiz bölge bile bir ücret (0 TL) olarak tanımlanır; ücret yoksa adreslere teslimat seçeneği çıkmaz.
2. Ürünlerde ağırlık girmemek. Ağırlığa göre kademeli ücretlerde ağırlıksız ürünler sepeti hafif gösterir ve en düşük kademe uygulanır.
3. Kademe sınırlarını karıştırmak. Üst sınır dahildir; sınırın hemen altında ve üstünde ne olduğunu önizlemeyle kontrol edin.
4. Ücretsiz kargo koşulunu gizlemek. Eşiği küçük bir dipnota değil, metnin içine yazın.
5. Teslim süresini kısa yazmak. Tutamayacağınız bir süre taahhüt etmek yasal sorun ve müşteri şikâyeti yaratır.
6. Kargo maliyetini hiç hesaplamamak. Ücretsiz kargo ya da düşük sabit ücret, hesaplanmamış bir zarara dönüşebilir.

Kargo ücreti kontrol listesi

• Bir siparişin gerçek kargo maliyetini (ücret, ambalaj, emek) hesapladım.
• Tarife modelini seçtim: sabit, ağırlığa göre ya da sepet tutarına göre.
• Her bölgede en az bir etkin ücret var; bölgelerin kapsamı çakışıyorsa en özel bölgenin ücretini kontrol ettim.
• Ağırlığa göre tarifede ürünlerin ağırlığı girili.
• Kademe sınırlarını hızlı önizlemeyle denedim.
• Ücretsiz kargo eşiğini maliyetimi hesaplayarak belirledim ve koşulunu açıkça yazdım.
• Kargo ücretini ve eşiği ürün açıklamasında, kargo sayfasında ya da duyuru çubuğunda da yazdım.
• Tahmini teslim süresi tutabileceğim bir değer.
• Kargo ücretlerinin vergi sınıfını kontrol ettim.
• Test siparişiyle ödeme adımında kargo seçeneklerini gördüm.

Sonraki adım

Kendi araçlarınızla teslim ediyorsanız yerel teslimat rehberine, fiziksel mağazanız varsa mağazadan teslim rehberine bakın. İade kargosunun kimin tarafından karşılanacağını cayma hakkı ve iade rehberinde bulabilirsiniz.

Kargo tarifesini denemek isterseniz hesabınızı oluşturun; bir bölge ve birkaç ücret ekleyip hızlı önizleme ile ödeme sayfasında çıkan seçenekleri kendiniz görebilirsiniz.

Bu yazı hukuki/mali danışmanlık değildir.